HADİS’E GİRİŞ (Giriş Seviyesi – Güz Dönemi)

0

Öğretim Görevlisi: Doç. Dr. A. Hikmet ATAN

Dersin Gayesi: Hadis ilminin ana konularını özetle sunmaktan ibarettir. Hadis araştırmalarında hakikati tesbit edip doğru neticeye ulaşabilmek için temel bir ilke olarak, sübjektif, peşin hüküm ve aceleci yaklaşımdan uzak durup objektiflik, dikkat ve teenni ile hareket etmek çok önemlidir. Hadis ve Sünnetin, ilmî usûl yerine peşin hükümle değerlendirilmesi tamamen yanlış neticelere götürür. Zira usûlü olmayan bir araştırmadan vusûl beklemek kabil olmadığı gibi, problemleri, terimleri, tarihi, ricâl ve literatürü bilinmeyen bir ilim dalından faydalanmak da mümkün değildir. Bu yüzden, Hadis İlmine Giriş çerçevesinde ana konuların / temel meselelerin bilinmesinde zaruret vardır.

Ders kaynakları:

Ana Kaynaklar:

  • Ahmed Muhammed Şâkir, el-Bâısü’l-hasîs şerhu İhtisâr-i ulûmi’l-hadîs
  •  Ahmed Naîm – Kâmil Miras, Sahîh-i Buhârî Muhtasarı Tecrîd-i Sarîh Tercemesi ve Şerhi (Mukaddime)
  •  Süyûtî, Celâleddîn, Tedrîbü’r-râvî fî şerh-ı Takrîbi’n-Nevevî
  •  Zekeriya Güler – Namiq Abuzerov, Hadis İlmi (Problemler ve Hal Yolları), Bakü 2013

Yardımcı Kaynaklar:

  • Ahmet Yücel, Hadis Usûlü ve Hadis Tarihi
  • İsmail L. Çakan, Anahatlarıyla Hadis
  • Zekeriya Güler, “Hadislerin Anlaşılmasında Rivâyet-Dirâyet Bütünlüğü”, İlam Araştırma Dergisi, c. I, sy. 2, İstanbul 1996;
  •  —— “Selefî Hareketin Tarihî Kökenleri Ve Yöntem Problemi”, Marife, yıl. 9, sayı. 3, kış 2009, s. 47-74
  • Diyanet İslâm Ansiklopedisi’nın (DİA) ilgili maddeleri
Haftalar Haftalık Konu Başlıkları
1.Hafta
  • Tanışma
  • Hadis Nedir?
  • Ders Planının Sunumu ve Zaman Planlaması
  • Dersin Tanıtımı ve Kaynakları
  • Hadis Nedir? Tarifin Unsurları (Söz, Fiil, Takrir, Vasıf)
  • Sünnet nedir? Hadis-Sünnet arasında nasıl bir alaka vardır?
2.Hafta
  • Sünnet I
  • İslam Dini’nin Kaynağı olarak Sünnet
  • Sünnetin Bağlayıcılığı, Kur’an-Sünnet Bütünlüğü ve Münasebeti
  • Hadis İlminin Diğer Temel İslâmî İlimlerle münasebeti nedir?
3.Hafta
  • Sünnet II
  • Hazreti Peygamber’in Örnekliği
  • İslam medeniyetinin inşasında Sünnetin yeri ve önemi nedir?
4.Hafta
  • Hadisin Yapısı I
  • Sened ve Metin
  • İsnad Sistemi nedir? İsnad, sened, tarik… vd.
  • Rivâyetü’l-hadis ve Dirâyetü’l-hadis İlimleri
  • Hadis Usûlünün tarifi, konusu ve gâyesi
  • Hadis Usûlünün Özellikleri
5.Hafta
  • Hadisin Yapısı II
  • Rivayet (Tarifi, Adabı, Keyfiyeti, Sıfatı)
6. Hafta
  • Hadisin Yapısı III
  • Ravi (Tarifi, Vasıfları, Tabakaları)
7.Hafta
  • Hadisini Yapısı IV
  • Ravi Tenkidi
  • Senedle Alakalı Hadis İlimleri (Cerh-Tadil İlmi, Rical İlmi)
  • Hadis Metninin Tahlili
  • Metin ile alakalı hadis ilimleri (Fıkhu’l-Hadîs, İlelü’l-Hadîs, Müşkilü’l-Hadîs, Garîbü’l-Hadîs, Nâsih-Mensûh, Esbâbü Vürûdi’l-Hadîs)
8. Hafta
  • Hadis Tarihi I
  • Hıfz ve Kitâbet
  • İlk Yazılı Hadis Mahsülleri
9. Hafta
  • Hadis Tarihi II
  • Tedvin ve Tasnif
  • Hadis Literatürü
10.Hafta
  • Hadisin Kısımları I
  • Kabul veya Red bakımından hadis
  • Ravi sayısı bakımından hadis
  • Söyleyeni bakımından hadis
11.Hafta
  • Hadisin Kısımları II
  • Sıhhat bakımından hadis
  • Sahih, Hasen, Zayıf
  • Sahih Hadisin Kısımları
  • Hasen Hadisin Kısımları
12. Hafta
  • Hadisin Kısımları III
  • Zayıf Hadis
  • Seneddeki Inkıta Sebebiyle Zayıf Hadis Çeşitleri
13. Hafta
  • Hadisin Kısımları IV
  • Mecruh Ravi Sebebiyle Zayıf Hadis Çeşitleri
  • Zayıf Hadisle Amel
  • Tearuz Bakımından Hadis
14. Hafta
  • Mevzu Hadis
  • Mevzu Hadis (Tarihçesi, Şekilleri, Sebepleri, Tanıma Yolları, Zararları; Hükmü, Alınan Tedbirler)
  • Değerlendirme ve Sonuç
Paylaş.