TEFSİR (İkinci Seviye – Güz Dönemi)

0

Öğretim Görevlisi: Prof. Dr. Ömer ÇELİK

Dersin Gayesi:

  1. Kur’an-ı Kerim’in ayetlerinin Hz. Peygamber (s.a.s.) zamanında ve onun kontrolünde vahiy katipleri tarafından nasıl yazıya geçirildiğini kavratmak.
  2. Kur’an-ı Kerim’in Hz. Ebubekir zamanında nasıl en ciddi ilmi usullerle cem edildiğini ve bu çalışmanın sebebini öğretmek.
  3. Kur’an-ı Kerim’in Hz. Osman zamanında nasıl istinsah ettirilip çoğaltılarak

Temel Kaynaklar:

  1. Ömer Çelik, Tefsir Usulü ve Tarihi, İstanbul, Erkam Yayınları
  2. Muhsin Demirci, Tefsir Usulü, İstanbul, İFAV Yayınları
  3. Mehmet Emin Maşalı, Kur’ân’ın metin yapısı: Mushaf tarihi ve imlası, Ankara, Avrasya yayıncılık, 2004

Yardımcı Kaynaklar:

  • Diyanet İslam Ansiklopedisi, “Mushaf” maddesi, Mesut Okumuş ve Diğerleri, Tefsir El Kitabı, editör Mehmet Akif Koç, Ankara, Grafiker Yayınları, 2012
Haftalar Haftalık Konu Başlıkları
1.Hafta
  • Tanışma- Dönemlik Ders Planının Sunumu
  • Kur’an-ı Kerim’in Mushaflaşma Süreci
  • Kur’an-ı Kerim’in Yazılması: Vahiy Katipleri, Yazı Malzemeleri
  • Kur’an-ı Kerim’in Cem’i: Hz. Ebubekir (r.a.)‘ın Faaliyeti
  • Kur’an-ı Kerim’in İstinsah ve Teksiri: Hz. Osman’ın Faaliyeti
  • Mushaf-ı Şerif’in Hz. Osman Sonrası Serüveni
2.Hafta
  • Kıraat İlmi ve Kıraat-Tefsir İlişkisi
  • Yedi Harf Meselesi
  • Yedi Harf-Kıraat Münasebeti
  • Kıraat İlmi ve Tarihi Serüveni
  • Kıraat-Tefsir İlişkisi
3.Hafta
  • Kur’an Sünnet İlişkisi
  • Kur’an Vahyi-Sünnet Vahyi
  • Hz. Peygamber (s.a.s.)’in Kur’an-ı Kerim’le İlgili Vazifeleri: Tebliğ, Tebyîn-Tefsîr, Tatbik
  • Kur’an’ın En Önemli Tefsiri: Sünnet
  • Sünnet Olmadan Kur’an’ın Anlaşılmasının İmkânsızlığı
4.Hafta
  • Kur’an’ın Maksatları
  • Tevhid
  • Yalnız Allah’a Kulluk
  • Hak
  • Adalet
  • Barış
  • Hürriyet
  • Zulmün Ortadan Kaldırılması
5.Hafta
  • Kur’an’da Konu Bütünlüğü: Kur’an’ın Kur’anla Tefsiri
  • Kur’an’ın Bütünlüğü Üzerine Görüşler-Düşünceler
  • Bir Tefsir Metodu Olarak Kur’an’ın Kur’an’la Tefsiri
  • Kur’an’ın Kur’an’la Tefsiri: Mücmelin Tebyini, Müşkilin Telifi, Mübhemin Tavdihi, Îcâzın Tafsîli…
6.Hafta
  • Tefsirde İhtilaf Sebepleri
  • Kıraat Farklılıkları
  • Müşterek Lafızlar
  • Müteşâbih İfadeler
  • Siyak-Sibak-Karine
  • İ’râb İhtilafları
  • Rivayetlerin Tercihinde Farklılıklar
7.Hafta
  • Kur’an Kıssalarının Tarihsel Gerçekliği
  • Kıssa-Mesel-Temsil
  • Kur’an Kıssalarının Miktarı ve Özellikleri
  • Kur’an Kıssalarının Hedefleri
  • Kur’an Kıssalarının Tarihsel Gerçekliği
8.hafta
  • Kur’an’ın İşârî (Tasavvufi) Tefsiri
  • İşârî Tefsirin Tarifi
  • İşârî Tefsirin Makbuliyet Şartları
  • İşârî Tefsirin Sakıncaları
  • İşâri Tefsirler ve Örnekler
9.Hafta
  • Kur’an Bilim İlişkisi
  • Kur’an Nedir-Bilim Nedir?
  • Bilimler Tasnifi
  • Kur’an’da Bilimlerin Alanlarına İşaret Eden Ayetler
  • Bilimsel Tefsirin Tarifi ve Mahiyeti
  • Bilimsel Muhtevalı Ayetlerin Tefsirinde Yöntem
  • Bilimsel Tefsirin Sınırı, Faydaları ve Sakıncaları
  • Bilimsel Tefsir Örnekleri
10.Hafta
  • Tefsirde Modernist Yaklaşımlar- Tarihsel Arka Plan
  • Modernizm Nedir-Modernist Kimdir?
  • Modernizmin Temel Dinamikleri
  • Modernizmin İslam Dünyasını Etkisi Altına Alması ve Sebepleri
  • Modernizmin İslam Dünyasındaki Ağırlıklı Etki Alanları
11.Hafta
  • Tefsirde Modernist Yaklaşımlar I: Kur’âniyyûn (Kur’ancılık)
  • Hint Alt Kıtasında Modernizm-İslam Çatışması
  • Çatışma Alanları: Kur’an-Hz. Peygamber-Sünnet-Tasavvuf
  • Kur’âniyyûn (Kur’ancılık) Akımının Ortaya Çıkması, Temel Yaklaşımları
  • Kur’âniyyûn (Kur’ancılık) Akımının Öncüleri ve Takipçileri
  • Kur’âniyyûn (Kur’ancılık) Akımının Etkileri
12.Hafta
  • Tefsirde Modernist Yaklaşımlar II: Tarihselcilik
  • Tarihselciliğin Tarifi
  • Tarihselciliğin Ortaya Çıkışı
  • Tarihselciliğin Hıristiyan Dini Kaynaklara Uygulanışı
  • Tarihselciliğin İslami Kaynaklara (Kur’an-Sünnet) Uygulanışı
  • Tarihselciliğin Sonuçları ve Çıkmazları
13.Hafta
  • Tefsirde Hermönötik Yaklaşım
  • Hermönötik’in Tarifi
  • Hermönötik’in Ortaya Çıkışı
  • Bir Yorumbilim Olarak Hermönötik
  • Hermönötik’in Öncüleri
  • Kur’an’ın Tefsirinde Hermönötik Yaklaşım
14.Hafta
  • Tefsirde Semantik Yaklaşım
  • Semantik’in Tarifi
  • Semantik’in Ortaya Çıkışı
  • Bir Tefsir Yöntemi Olarak Semantik
  • Kur’an’la İlgili Semantik Örnekler
Paylaş.